DENİZCİLİK TERİMLERİ
| ABAŞO | Alt ve aşağı [Abaşo Gabya yelkeni] |
| ABLİ | Seren ve bumba cundalarından aşağı iki tarafa inen halatlar |
| ABORDA | Bir teknenin diğerine veya bir iskeleye yanaşması |
| ABOSA | Bosayı tut veya geçici olarak durdur, bosaya vurmak |
| ABRAMAK | Kontrol altına almak, komutası altında tutmak, üstünden gelmek |
| AÇIKTA EYLENMEK | Bir teknenin sahilden veya iskeleden yada limandan açıkta beklemesi |
| ADMİRALTİ DEMİRİ | Çiposu kollarına dik ve hareketli eski sistem bir demir cinsi |
| AGANTA | Zincir veya halatın kısa bir zaman süresi için elde tutulup bırakılmaması [Aganta iskota, aganta borina borinata] |
| AĞIZ KUŞAĞI | Armuz kaplamanın en üst sırası [bindirme kaplamanın da] |
| ALABANDA | Bordanın iç kısmı veya dümenin 35° ye kadar basılması |
| ALABURA | Altüst olma, teknenin ters çevrilmesi |
| ALAMA KÜREK | Hep birlikte kürek çekerken çekmeyi durdurmak için verilen komut |
| ALAMATRA | Karadeniz'de imal edilen balıkçı teknesi. |
| ALARGA |
Açıkta
demektir. [Alargada bekle, alarga dur][İtalyanca largo] alargaya çıkmak, [açığa çıkmak] |
| ALAY SANCAĞI | İşaret sancakları ile donatılmaya, alay sancaklarının çekilmesi denir. |
| ALBERABER | Hep birlikte kürek çekmek için verilen komuta |
| ALESTA |
Hazır
olmak, hazır olarak apikoda beklemek Alesta tramola [Tramola etmeye hazır ol] |
| ALTABAŞO | Bir yelkenin alt yakası, alt ve aşağı anlamında da kullanılır. |
| AMORA YAKASI |
Dört
köşe bir yelkenin alt ve ön tarafındaki yaka [Karula yakası] |
| ANA GÜVERTE | Geminin veya teknenin üzerinde yürünen en üstteki güvertesi |
| ANA OMURGA | Postaların bağlandığı, baştan kıça kadar uzanan ağaç / demir kısım |
| ANELE | Hareketli demir halka |
| ANELE BAĞI | Aneleye yapılan bir çeşit bağ |
| APAZLAMA | Kemere istikametinden gelen rüzgar [Yelken seyri] |
| APİKO | Demirin vira edilişinde deniz dibinden kurtulup dimdik durduğu vaziyet, veya dikkatli olarak beklemek. |
| ARİYA |
Yelkenin,
sancağın veya çubukların aşağıya indirilmesi [Ariya sancak, ariya kürek] |
| ARMA | Sabit donanım [Direkçarmıhları, istralyalar] |
| ARMUZ |
Güverte
ve borda kaplama tahtalarının arasındaki çizgi [Armuztutmak, armuz kaplama] |
| ASKI MAPASI | Bir demir kaldırmak için bedenine konmuş olan mapa |
| AŞIRTMA PRAÇERA YELKEN | Kavançalı seren yelkeni |
| AŞOZ | Kaplama tahtaları için omurga ve bodoslamalar açılan oyuklar. |
| AVARA |
Gemi,
bot veya tekninin yanaşık olduğu yerden ayrılması [Avara etmek] |
| AYBOCU | Zincirin ırgat çalıştırılarak aşağı alınması, indirilmesi |
| AYI BACAĞI | Yelkenlerin farklı kontralarda açılması [Pupa seyir] |
| AYNALIK | Kıç bodoslama üzerine konan ve dümen iğneciğinin üzerine konduğu tahta levha [Ayna kıçlı tekneler] |
| AYNALIK TAHTASI | Bir teknede kıç taraftaki havuzda otururken arkaya dayanmak için konulmuş olan tathta levha |
| BABA | Halat volta etmek için ağaç veya metalden yapılmış silindirik biçimde güverte veya rıhtıma bağlanmış bir eleman |
| BABAFİNGO |
Yelkenli
bir teknede eğer direk üç kısımdan ibaret ise; en üstteki parça. [İtalyanca: pappafico][Örnek: okul gemileri] |
| BADARNA ETMEK | Bir halatın aşınmaması için üstünün halat veya koruyucu bir malzeme ile sarılması |
| BAKLA | Zincirin bir halkası |
| BALON-USTURMAÇA | Halattan, hasırdan veya sentetik malzemeden yapılmış, içi doldurulmuş veya şişirilmiş bir usturmaça çeşidi |
| BANDOLET | |
| BANDRA | Milliyeti gösteren sancak |
| BARBARİŞKA | Tututlmakta olan bir halatın kaymaması için yapılan bir bağ çeşidi |
| BASTİNA |
Palangalarda
kullanılan bir nevi dilli makara [Karnıyarık bastika] |
| BASTON | Ana cıvadranın üzerinde ileriye doğru uzatılmış çubuk |
| BAŞ | Bir teknenin ön ve ileri kısmı |
| BAŞ BODOSLAMA | Omurganın baş tarafından teknenin başını meydana getirmek için yukarı istikamete doğru konulan ağaç parçası |
| BAŞ KASARA | Genellikle gemilerdeki baş tarftaki yüksek kısım |
| BAŞ OMUZLUK | Kemere ile baş bodoslama arasındaki yuvarlak kısım |
| BAŞ PARİMA | Bir botun baş üzerindeki analeye bağlanmış kısa halatı |
| BAŞLI | Baştarafın kıça nazaran daha batık olması |
| BAŞTANKARA ETMEK | Tekneyi bir sahile beya kumsala baş taraftan oturtmak veya yanaştırmak |
| BAŞÜSTÜ | Bir botun baştarafında oturabilecek ve ayakta durulabilecek platform |
| BERMUDA ARMA |
Uzun
bir direk üzerine yelken açmak için düşünülmüş arma tipi [Marconi arma] Bu tip armada yelken sereni yok ancak bumbası vardır. |
| BİNDİRME KAPLAMA |
Armuz
kaplamanın biribir üzerine konularak yapılma şekli [Bama tiriz] |
| BİTA | Madeni babaların bir tanesine, halat ve zincirlerin volta edilmesi için kullanılan silindirik madeni eleman |
| BOCURUM | Yelkenli teknelerde kıç bodoslama / kıç aynalık üzerinde bulunan direğe çekilen yelken |
| BORDA | Su kesiminden yukarıda kalan kısım |
| BORDA FENERİ | Sancakta yeşil, iskelede kırmızı olarak yakılan 112,5 açılı fener |
| BORDA İSKELESİ | Bir tekneye girip çıkmak için inip kalkabilen ve içeriye alabura olabilen bir merdiven tipi [Pasarella] |
| BOSA/BOSA TUTMAK | Bir halat veya zincirin bedeni üzerine bosa tutarak abramak |
| BOŞ ALAMAK | Gevşek bir halatı germek için fazlasını çekmek |
| BOŞ VERMEK | Halatı kaçırmak |
| BRANDA | Eskiden yelken yapılan bir cins kumaş yada kumaştan yapılan ve gemicilerin hamak olarak kullandıkları yatak. |
| BUMBA | Yan yelkenlerin alt yakalarını germek için kullanılan bir cins seren.Yük gemilerinde yük aktarmak için ucuna palanga takılan seren |
| BURGATA | Halat ve zincir ebadını ölçmek için kullanılan bir ölçü |
| BÜKÜN | Halatın veya bir yomanın sağa veya sola doğru kollarının bükülmesi |
| CAMADAN | Camadan vurmak. Yelken alanının küçültülmesi |
| CAMADAN BAĞI | Bu küçültmeyi yapmada kullanılan bir bağ çeşidi |
| CAMADAN KALÇEALARI | Bu bağı yapmak için yelken üzerinde sıralanmı ve yelkenin her iki yüzünde bulunan bağcıklar. |
| CANKURTARAN SİMİDİ | Denize düşenleri kurtarmak için çok hafif ve yüzer maddeden yapılmış, yuvarlak simit biçiminde ve bir salvoya bağlı aygıt. |
| CEVİZ | Halatların ucuna tutabilmek için veya süs olarak yapılan bir cins düğüm şeklindeki işleme |
| CIVADRA | Teknenin baş tarafında dışarıya doğru eğik olarak uzanan sabit seren, genellikle yelkenli teknelerde flokları açmak için kullanılır. |
| CUNDA | Uç demektir. Direk cundası, seren cundası, bumba cundası. Cunda yakası: yelkenin seren yakalarına gelen uçlarına denir. |
| ÇALIM | Geminin baş ile kıçı arasında inik meyil veya kıç tarafta su kesiminin altındaki dar kesim. |
| ÇAMÇAK | Teknede biriken suyu toplamak için tahtadan yapılmış bir cins kepçe |
| ÇARMIK | Direklerin her iki bordasına bağlanabilmesi için gerilmiş tel halatlar. |
| ÇENE | Omurga ile bodoslamamın birleştiği köşe |
| ÇIMA | Halat, elincesi veya yomaların uç kısmı |
| ÇIMARİVA | Personelin tekne boyunca yanyana selamlama için dizilmesi |
| ÇİPO | Özellikle admiralti demirinde bedenin üst kısmından anelesinin altında geçen kollara dik olarak bağlanmış hareketli veya sabit ağaç veya metal kollar. |
| ÇÖRDEK YAKASI | Seren yakalarının geriye bakan kısımları, üç köşe yelkenlerdeki en üstteki pik yakası |
| ÇUBUK | Ana direklerin üzerine konulan ekleme direkler |
| DABILBATIM | Gemilerin karinası yırtıldığında teknenin su almaması için postaların iç tarafına ikinci bir kaplama konur ki, bu iki kaplama arasındaki double-bottom denir. Bu bölüm safra ve yakıt deposu olarak da kullanılır. |
| DENİZ DEMİRİ | Denizde ve rüzgarda hareketsiz kalan teknenin dalgalar borda vermemesi için baştan veya kıçtan denize attıkları koni şeklindeki branda torba. |
| DESE ETMEK | Halatın veya zincirin iyice gerilmesi |
| DİNGİ | Bir çifte kürekle kullanılan patalya |
| DİREK FİSTANI | Direğin güverteye girdiği veya etrafına çevrilen kuşak |
| DOBLİN | Bir halatın iki çıması arasındaki sarkık kısım |
| DOBLİN ALMAK | [Vermek, Tutmak] Bir halatın iki çımasının gemide kalmak üzere bordadaki veya sahildeki bir babaya iki, üç kez sarılması |
| DÖKÜNTÜ | Deniz yüzeyine yakın kayalık kümeler |
| DÖŞEKLİ | Altı düz olan tekne |
| DİRİSA ETMEK | Yön değiştirmek, rüzgarın dirisa etmesi, bumbayı dirisa etmek |
| DÜMEN | Gemiyi istenilen yöne çevirmek için saç veya tahtadan yapılmış olup kıç tarafa monte edilen yelpaze şeklindeki bir parça |
| DÜMEN BAŞLIĞI | Yeke evini kuşatmak - kuvvetlendirmek için dümen şaftının etrafına geçirilen maden başlık [=dümen tası] |
| DÜMEN BODOSLAMASI | Kıç bodoslama |
| DÜMEN BOĞAZI | Dümen yelpazesinden yukarıda kalan kısım |
| DÜMEN DOLABI | Dümen yekesine bağlı mekanizmasını çevirebilmek için yapılmış olan aygıt. |
| DÜMEN DONANIMI | Dümen yekesi ile dümen dolabı arasında kalan tel halat mekanizma, uskurlu şaft ve kolar ile bunların geçtikleri makaralı sistemin tümüne verilen isim |
| DÜMEN YELPAZESİ | Dümenin esas ana parçası |
| DÜMEN ZAVİYESİ | Dümen yelpaze sathının omurga ile yapmış olduğu açı |
| DÜMENCİ PUSULASI | Dümen dolabının hemen önüne konulmuş olan mıknatisi pusula |
| DÜMENTASI | Yekenin dümene bağlandığı en üst kısım |
| EĞLENMEK | Bir teknenin stop ederek veya çok ağır yol ile gideceği yere varması |
| EL DONANIMI | Mekanik olan ırgat gibi aygıtların el ile çalışabilmesi için yapılmış olan donanım |
| EL DÜMENİ | Kol gücü ile bir taraftan diğer tarafa basılan dümen |
| EL İNCESİ | Bir tekneden diğerine veya sahile atılan ucunda kurşun bir ağırlığın ceviz ile kaplı olduğu ve sonuçta bir halatın bağlanarak gönderildiği, parekete savlosu gibi incecik bir halat |
| EL İSKANDİLİ | Elektrikli iskandil olmayan teknelerde,derinlik ölçmek için çımasına 5 kg lık bir kurşun asılmış ve üzerine kulaç taksimatı yapılmış olan savlo |
| FAÇA ETMEK | Seren yelkenlerin bir taraftan prasya olduğu halde kapatılması |
| FAÇUNA ETMEK | Badarnanın tel veya mürnel ile sıkı sıkıya bağlanmasıdır. |
| FALAKA | İki matafora cundaları arasında bulunup can halatlarının bağlandığı tel halat. |
| FARŞ TAHTALARI | Ağaç bir teknenin sintine üzerindeki aralıklı tahtaları |
| FİLİKA | Savaş gemilerindeki kürekli veya yelkinli tekneler |
| FIRDÖNDÜ | Zincirin gamba almaması için aralara konan bir eksene bağlı olarak dönen iki yarım bakladan oluşan kilit |
| FİRENGİ | Güvertedeki suyun denize akıtılabilmesi için yalı kütükleri üzerinden bordaya açılan oluklu delikler |
| FLADOR | Çarmıhların gerilmesi için kullanılan sistem |
| FLAMA | Üç köşeli sancak |
| FLASA | Halatı meydana getiren incecik ipler |
| FLOK | Baş taraf çekilen üç köşe yelken |
| FORA ETMEK |
Bir
yere bağlanmış olan halatın oradan çıkartılması [Sivil denizcilikte: MOLA] |
| FRİŞKA | Bütün yelkenleri camadan vurmaksızın kullanılabilcek dercedeki sert rüzgar |
| FUNDO (FUNDA) | Demirlemek için verilen komut |
| GABYA | Ana direk ile babafingo çubuğu arasındakı çubuk veya yelken |
| GAGA | Demirin iki ucundaki tırnakların en uç kısmı |
| GAMBA ALAMAK | Halatın veya zincirin kendi etrafında dönmesi veya burulması |
| GENOVA | Flok yerine çekilen çok daha büyük flok |
| GERDEL | Gemi ve teknelerde kullanılan tahta kova |
| GİZ | Kıç direkteki kısa seren |
| GOMİNA | Mil uzunluğun 1/10 = 185 meter |
| GÖNDER | İnce düz ve uzunca olarak çekilmiş çubuklar. [Sancak gönderi, filika kanca gönderi, cıvadra gönderi] |
| GÖZ DEMİRİ | Bir gemide kullanılan ana demirler |
| GRADİN YAKASI | Bir yelkenin yan kenarları |
| GRANDİ DİREĞİ | Birden fazla direkli gemilerdeki en yüksek direk |
| GULET | Brig'ten küçük iki direkli hafif armalı pruvası kabasorta armalı, praçılaya benzer uskuna |
| GURCATA | Bir direk üzerinde çanaklık kurmak için mauna kolları üzerine omurgaya aykırı olarak yerletirilen kollar. Yelken teknelerinde direkten inen istrelyaları açmak için kullanılan kollar. |
| GÜVERTE | Gemilerde ve teknelerde baştan kıça kadar döşenmiş tahta veya madeni platform döşeme |
| GÜVERTE KAPLAMASI | Güvertenin kaplanması için kullanılan malzeme |
| GÜVERTE HATTI | Güvertenin bordadaki izdüşümü |
| HALAT | Bitkisel sentetik veya çelikten yapılmış ve bükümlenerek çeşitli kollarda biribirlerine sarılmış, bükülmeye ve çekmeye uygun urgan |
| HALAT BOSA | Demir atıldıktan sonra demirin ağırlığını ırgat üzerinden almak için çımaları güvertedeki mapalar bağlı diğer uçlarında ceviz bulunan kısa halatlar. |
| HAMLA | Kürek çekilirken küreğin bir periyot içindeki mesafesi [Hamle] |
| HAMLACI | Kürekli teknelerde serdümene en yakın kürekçi |
| HAVUZLUK | Yelkenli veya kürekli bir teknede kıç tarafta topluca oturulacak yer. |
| HIRÇA MAPASI | Zincirin zincirlikteki çımasının omurgaya bağlandığı kilit |
| HİSA ETMEK | Bir şeyi yukarı kaldırmak. [Hisa sancak, hisa kürek] |
| IRGAT | Demir almada, halatları dolayıp gemiyi yanaştırmada veya karaya çekmede kullanılan, hidrolik, elektirikli, istimli veya insan kuvvetiyle çalıştırılan yatay veya dikey mekanizma [Yatay ve manivela kuvvetiyle çalıştırılanlar = bocurgat] |
| ISKAÇA | Direk ve cıvadraların alt başların alt başlarındaki topukların yerine oturması için açılmış olan yuva |
| ISKANCA | Değiştirmek [nöbet, vardıya, kürek] |
| ISKARMOZ | Kürekli teknelerde küreğin bağlanması veya oturması için ay veya çelik şeklindeki lumbar ıskarmoz denilen aygıtlar |
| ISKOTA | Yelkenlerin iskota yakalarını kullanmak, yelkeni rüzgar ile doldurmak için halat - palanga donanımı |
| ISKOTA YAKASI | Kabasorta yelkenlerde altyakalar; randa, pik veya floklarda alt geri köşe |
| İÇ OMURGA | Postaları [bir ahşap teknede] omurgaya daha sıkı bağlamak için baştan kıça kadar uzanan ikinci bir omurga |
| İĞNECİK | Dümenin kıç bodoslamaya bağlanabilmesi için, erkek ve dişi olarak konmuş olan menteşe |
| İSKANDİL | Denizin derinliğini ölçmek |
| İSKANDİL KURŞUNU | İskandil salvolarının bağlandığı ağır kurşun - ağırlık |
| İSKANDİL SALVOSU | İskandil kurşunlarının bağlandığı işaretli salvo |
| İSKARÇA | Bir liman veya koy içindeki kalabalık tekne gurubu, karışık olarak demirlemiş olan tekneler topluluğu |
| İSKELE | Teknenin sol yarısı veya gemiye girip çıkmak için kullanılan sürme veya inip kalkan merdiven |
| İSKELE TAVASI | İskelelerin alt ve üstünde girip çıkmada ilk basılan platform |
| İSPAVLO | Katrasız kendirden yapılmış iki kollu sicim [kırnap] |
| İSTİNGA | Yelkenleri toplamak için kullanılan selviçe [Hareketli donanım] |
| İSTİNGA ETMEK | Yelkenleri toplamak |
| İSTRALYA | Direk ve çubukların cundalarında baş ve kıça doğru inen sabit arma, veya teknelerin postalarını baştan kıça kadar birbirlerine bağlayan kuşak |
| İŞKAMPAVYA | Harp gemilerinde personel taşımakta kullanılan motorlu büyük filika |
| KABASORTA ARMA | Serenleri direklere dik ve kemere istikametinde olan dört köşe yelkenli arma |
| KALASTRA | Kuntra güvertelerin üzerine alınan filikaların oturtuldukları ağaç veya metal kürsü |
| KALOMA | Demir üzerinde bulunan teknelerin denizde bulunan zincir mesafesi. Boşluk ve rahatlık, tolerans, ölçülü |
| KALOMA ETMEK | Zincir gerektiğinde daha fazla salmak, [Kaloma vermek] |
| KANA RAKAMLARI | Gemilerin çektikleri su derinliğini göstermek için baş ve kıç dikmeler hizasına sancak ve iskele taraflara desimetre veya feet cinsinden çizilmiş rakamlar. [Romen ve italik] |
| KANDİLİSA |
Yelkenleri
yukarı kaldırmak için kullanılan halat. Trinket ve maestra serenlerinin kandilisası : İstrise Gabya serenlerin kandilisasına : Manti Flok ve randa yan yelkenlerin kandilisasına: Çördek /Mandar denir. |
| KAPELE MUŞAMBA | Pusla, dümen dolabı, kaporta, vinç gibi kısımların yağmur ve güneşten korunması için yelken brandasından yapılmış kılıfların geçirilmesi için verilen emir. |
| KAPLAMA | Postaların üzerine boyuna kaplanan saç veya tahtalar. |
| KAPORTA | Gemi veya tekne içindeki kapılara ve güverteden aşağı iniş ve çıkış merdivenlerinin üzerindeki kapalı yerlere denir. |
| KARANFİL | Pruva ve grandi direğicundaları arasındaki tel halat |
| KARAVELE KAPLAMA | İçi kutrani dışı armuz kaplama olan bir kaplama şekli. |
| KARİNA | Bir teknenin su altında kalan ıslak kısmı (dış kısmı). |
| KARULA YAKASI | Bir yan yelkenin direğe yakın alt yakası (köşesi). |
| KASA | Halatların çımalarına açılmayacak şekilde yuvarlak şekilde yapılan ve dikişle emniyete alınan yuvarlak büyük halkalar. |
| KASARA | Teknelerin baş orta ve kıç kısımlarında güverteden daha yüksek olan güvertelere veya kısımlara denir. |
| KASTANYOLA | Demir zinciri akarken durdurabilmek için ırgat etrafına konan demir veya çelik şerit çember (bir çeşit fren balatası). |
| KAVANCA | Herhangi bir şeyi bir taraftan diğer tarafa geçirmek veya aşırmak ya da bir yerden diğer bir yere aktarmak. |
| KEMERE | Güveretenin döşenebilmesi için posta uçlarını birleştiren enine (omurgaya dik) konan kısımlardır. (yarım oalnına ÖKSÜZ KEMERE denir). |
| KERTE | Bir dairenin 32'de biridir. (11 derece 15 dakika). |
| KERTERİZ | Herhangi bir maddenin bir tekneden olan yönünü mıknatisi veya cayro pusla ile tayin etmek veya ölçmek. |
| KERYE | İki haltı birleştirmek için veya halatın çımasına geçici kasa yapmak için [sadece madeni halatta] kullanılan cıvatalı mengene |
| KIBLE | Güney |
| KIÇ | Teknenin geri tarafı |
| KIÇ BODOSLAMA | Omurgadan kıç taraf kaldırılan dik kısım [Ağaç veya maden] |
| KIÇ GÖNDERİ | Kıç tarafta sancak çekilmesi için dikilmiş olan gönder. |
| KİLİT | 12,5/15 kulaç zincir uzunluğu veya iki kilit zinciri birbirine bağlayan bir tarafı değirmi diğer tarafı harbili bir cins zincir baklası. |
| KİNİSTİN VALFI | Gerektiğinde bir tekneye denizden su almak için su kesiminden aşağıya konmuş ve gerektiğinde uzaktan açılıp kapatılabilecek valf. |
| KOÇ BOYNUZU | Baş ve kıç omuzluklar ile mataforaların üzerinde bulunan ve halat volta etmek için kullanılan boynuz şeklinde iki kulaklı madenler. |
| KOL | Flasaların bir tarafa bükülmeisi sonucu halatta elde edilen elemanlar. Flasa gibi bütün halat boyundadırlar. |
| KOLTUK | Bir teknenin aborda olduğu yere sıkılması için baş ve kıç omuzluklardan verdiği halat. |
| KONTRA MİZANA DİREĞİ | Mizana direğinin gerisindeki direk |
| KONTRA OMURGA | Ana omurganın aşınmaması için altına konan şerit halindeki parça. |
| KONTRA TAVLON GÜVERTE | Eski harp gemilerine ait bir güverte katı |
| KONTRATA MİZANA DİREĞİ | Kontra mizanadan sonraki kıç direk |
| KÖRKAPAK | Lumbuzları içerden kapayan demir kapak |
| KUNTRA | İskota yakasına bağlanan iki inceden birisi iskota olarak kullanıldığında diğeri kuntra olur. Kontra kontr kelimesinden gelme olup, karşı-zıt-yedek anlamında kullanılır.Kuntra omurga, bodoslama-grandi-güverte gibi Kuntra flok-kuntra mizana ve benzeri. |
| KURT AĞAZI | İçinde halat geçmesi için güverte üzerinde baş ve kıç omuzluklarına monte edilen demir yastıklar. |
| KUTRANİ KAPLAMA | Ahşap diagonal (çapraz) kaplama |
| KÜPEŞTE | Güverte üstündeki borda kaplaması. |
| KÜREK LUMBARI | Askeri filikalarda iskarmoz yerine küreklerin oturtuldukları oyuk yerler (küpeştede takazlık tahtasında). |
| LAÇKA | Boşver, boşalt, boşalmış gevşemiş anlamında. |
| LALE HALATI | Dümenlerin denizli havalarda düşüp kaybolmaması için dümen yelpazesinden geçip teknenin kıçına bağlanan bir ince savlo. |
| LARMO | Flokların açıldığı istralya. ( Bazen flok larmosu da denilir). |
| LAVA ETMEK | Boş al ve ger anlamında bir emir. (Boşunu al) |
| LAVRA DELİĞİ | Bir teknenin içindeki suyu askıya alıp boşaltmak için açılmış delik. (Genellikle kıç tarafta havuzluğun altındaki kruzlu yerde). |
| LİF | Nebati halatın yapıldığı malzemenin en ince parçası |
| LİGA CAMADAN | Yelkeni küçült, camadana vur demektir. |
| LİMBO | Bir şeyin bir taraftan diğer tarfa aktarılması. (Marmara etmek sadece sıvı içindir.) |
| LİVAR | Balıkçı teknesinde balıkların taze kalması için alt tarafı denizle ilgili tahta havuz. |
| LOÇA | Demir zincirinin akması için açılmış deliklere geçirilmiş madeni oluk. |
| LOKMA | Zincirin baklalarının ortasına takviye için konmuş parça. |
| LUMBARA AĞIZI | Gemilere girip çıkılan bordada açılan dört köşe kapak. |
| LUMBUZ | Gemideki pencerelere verilen isim. |
| MANİKA | Bir teknenin alt kısımlarına güverteden aşağıya doğru havalandırma için konulan geniş boru. |
| MAPA | Sabit halka. |
| MARTİN DEMİRİ | Çipo ve kolları aynı düzeyde ve kolları da beden etrafında dönebilen bir sistemdeki demirdir. |
| MASTALYA | Tahta leğen. |
| MASTORİ POSTASI | Bir teknedeki en geniş posta. |
| MATAFORA | Teknelerde veya sahilde filika veya botların asılabilmesi için uçlarında palanga bulunan aygıt. |
| MATAFYON | Yelken ve tentelerin delik açıldığında yırtılmaması için delik etrafının takviye edildiği aleminyum veya halat yassı halka. |
| MAYNA ETMEK | Aşağı indirmek (ağır ağır). |
| MEME | Demir kollarının demir bedenine birleştiği noktanın alt kısmı. |
| MEZESTRE | Yarıya kadar indirmek. |
| MİL [Deniz mili] | Denizdeki uzunluk ölçüsü. (6080 feet = 1852 mt) |
| MİZANA DİREĞİ | 3 direkli bir yelkenli gemide en kıçtaki direktir. |
| NETA | Muntazam, düzgün, tertipli veya emniyetli anlamına gelir. |
| NEVCET | Hamak sarılan incelere denir. |
| OMURGA | Bir teknenin postalarının üzerine oturtulup bağlandığı ve baştan kıça kadar devam ettiği ağaç/madeni parçalardır. Genellikle küçük teknelerde yekpare olur. |
| OMUZLUK | Teknenin baş ve kıç tarafındaki 45 derecelik açı civarındaki istikamet. |
| ORSA |
Yelkenleri
elden geldiği kadar rüzgarın estiği tarafa yaklaştırarak
seyretmek. (Orsasına seyir) ORSA YAKASI : Bir yelkenin direk tarafındaki veya rüzgar üstü tarafındaki yakasıdır. |
| ORSA ALABANDA EĞLENMEK | Rüzgarı bordaya alarak, yelkenleri birbirinin aksine alıp tekneyi yolundan alakoyup vakit geçirmektir. |
| ORSA ALABANDA TRAMOLA | Teknenin başını rüzgara alıp bir kuntradan diğer kuntraya geçmektir. |
| ORSA HALİNDE | Bir teknenin mümkün olduğu kadar rüzgarın estiği cihete yakın seyredişi. |
| ORSA PUPA ÇEMBERİ | Bumbanın cundasına yakın ve iki tarafında da mapa bulunan madeni çember. |
| ORSADA KAZANMAK | Bir teknenin orsa seyrinde az düşme yapıp istediği tarafa gidişte kazanması. |
| ORSAYA KAÇMAK | Bir yelkenli teknenin devamlı olarak baş tutamayıp rüzgar üstüne kaçmasıdır. |
| ÖKSÜZ KEMERE | Kemerenin ortadan kesilmiş olarka yanda kalan kısımları. |
| PALAMAR | Gemilerin rıhtıma veya iskeleye bağlanmasında halattan daha kalın yomalara verilen isim. |
| PALANGA | Bir halat ve anaz iki makaradan oluşan kaldırma mekanizması |
| PALAVRA GÜVERTE | Eskiden harp gemilerinde topların bulunduğu güverte |
| PATALYA | 1-3 çifteye kadar kürekli ahşap teknelere harp gemilerinde verilen isim. |
| PATRİSA | Çubukların bağlanması için cundalarından aşağı ve geriye doğru inen ve tekneye bağlanan sabit arma |
| PİK | Giz veya serenlerin üzerine açılmış üç köşe yelken. |
| PİK YAKASI | Bir yan yelkeninin üst ve köşedeki yakasıdır. |
| PİYAN | Bir halatın çımasının açılıp dağılmaması için çomasına ıspavlo veya gırcıla ile yapılan bir çeşit düğüm şekli. |
| PORTUÇ | Alet edevat veya boya gibi sair şeylerin saklanması için kullanılan dolap veya kamara gibi yerler. |
| POSTA | Üzerine kaplama tahtalarının [veya saçların] tespit edildiği ağaç veya maden eğriler [kaburga] |
| PRUVA | Bir teknenin ön tarından ileri istikameti. |
| PRUVA DİREĞİ | Birden çok direkli teknede ba taraftaki ilk direk. |
| PUNTEL | Güvertenin kuvvetlendirilmesi için alttan dikine konan destek veya güverte üzerindeki vardevelaların tutmak için güverteye dik olarak konulan demir çubuklar. |
| PUSLA | Rota istikametlerini gösteren, kerteriz alıp mevki konmasına yardım eden mıknatısi veya cayro devvaresi ile çalışan seyir aletidir. |
| PUSLA KARTI | Pusla ibrelerinin üzerine oturtulmuş derece veya kerte taksimatı bulunan daire şeklinde bir karttır. |
| PUSLA MİHVERİ EKSENİ | Pusla kartının merkezinin oturduğu ucu sivri bir iğnedir. |
| PUSLA TASI | Mıknatısi puslalarda pirinç veya bakırdan yapılmış (manyetik etkisi olmaması için) yarım küre biçiminde içi boş bir tastır. |
| PUTA | Koymak, donatmak (puta kürek). |
| RADANSA | Halatların çımalarında kasa yapmakta kullanılan madeni halka biçimindeki malzeme |
| RANDA YELKENİ | Yelkenli bir teknede en geriye açılan yan yelkeni. |
| RODA | Kullanılmamış, açılmamış nebati halat sargısı. |
| ROTA | Geminin üzerinde gittiği çizgi. |
| RUBA ETMEK | Yelkenle rüzgarı başa alarak tekneyi geriletmek |
| RÜŞVET GÜVERTE | Yolcu gemilerinde filikaların üzerine oturtulduğu kalastraların bulunduğu güverte. |
| RÜZGAR ALTI | Rüzgarın estiği yönün aksi. |
| RÜZGAR YAKASI | Bir yelkende rüzgarın estiği taraftaki yaka. |
| RÜZGARÜSTÜ | Rüzgarın estiği yön. |
| SAFRA | Bir teknede denge sağlanması için sintinesine konan ağırlık. |
| SAĞANAK | Rüzgarın eserken birdenbire şiddetli esmesi. |
| SALMA | Bir teknenin rüzgara veya akıntıya bağlı olarak dönmesi |
| SALMA OMURGA | Yelkenli bir teknede içerden indirilip kaldırılan madeni veya ağaç levha. |
| SALPA | Demirin deniz dibinden kurtulması, ağırlığını zincire binmesi. |
| SANCAK | Bayrak veya teknenin sağ yarısı, sağ tarafı |
| SANCAK ALABANDA | Dümenin sancak tarafa doğru en çok basılabilmesi için verilen emir. |
| SANCAK GÖNDERİ | Kıç tarafa güverteden sancak çekmek için dikilmiş gönder. |
| SARAVELE | Yelkenin sarılması için verilen komuta denir. |
| SAVLO | Sancak çekmek için kullanılan 1,5 burgatalık ince halat |
| SELVİÇE | Yelkenli bir gemi armasındaki hareketli halatlar. |
| SEREN | Direkler üzerinde yelken açmak için ve işaret çekmek için yatay olarak bağlanmış gönder. |
| SEREN YAKASI | Yelkenlerin derene bağlı üst kısımları. (matafyon yakası). |
| SIĞ SU | Denizin (genellikle sahil kısmına yakın) herhangi bir kısmında teknelerin seyretmelerine uygun olmayacak şekilde az su bulunan pek derin olmayan yerlere denir. |
| SİLYON FENERİ | Gece ve karanlıkta gemilerin seyir halindeyken pruva ve grandi direkleri cundalarında yaktıkları ufkun 20 kertelik bir sahasından berrak havada en az 5 milden görülebilen ve pruvadaki grandiye nazaran daha aşağıda olan fenerlerdir. (Beyaz renklidirler). |
| SİNTİNE | Bir teknenin su altında kalan ıslak kısmının iç tarafıdır. |
| SİS İŞARETİ | Siste seyir halindeki gemilerin birbirlerine durumlarını belirtmek üzere düdükle verdikleri işaret. |
| SİS KAMPANASI | Demirde veya şamandrada yatan gemilerin siste mevkilerini belirtmek için çaldıkları kampana |
| SİYA | Kürek çekerekn tekneyi geriye itmek için verilen komut. |
| SOĞRA [SOKRA] | Armuz kaplamada, kısa gelen kaplama tahtalarının uçlarının birleştiği yerdeki çizgi. |
| SUGA ETMEK | Vira edip sıkıştırmak. (Suga kastanyola, suga cıvata vb). |
| SU HATTI | Teknenin gövdesinde ıslak yüzeyle kuru yüzeyi arasında meydana gelen çizgi. |
| SÜBYE ARMALI | Direklerinde seren yelkenleri olmayıp sadece yan yelkenleri bulunan tekneler. |
| SÜLYEN | Yeni konan yada raspa edildikten sonra temizlenmiş olan çelik veya demir saçlar üzerine koruyucu bir astar olarak sürülen genellikle kırmızı renkteki boya |
| SÜRME OMURGA | Salma omurga da denilebilir. [Ana omurga bedenine açılan bir yarıktan aşağı yukarı hareket ettirilebilen tahta veya madeni levha şeklindeki omurga olup yelkenliteknelerde yelkenle seyir anında devrilmemek veya rüzgar altına düşmemek için kullanılır] |
| ŞAPKA | Direklerin üst uçlarına geçirilmiş yuvarlak tabla |
| ŞEYTAN ÇARMIHI | İki halat arasına ağaç basamaklarla yapılan bordadan sarkıtılan merdiven |
| TALVEK HATTI | Boğazlarda ortadan geçtiği varsayılan hat |
| TARAK GEMİSİ | Limanları ve geçitleri derinleştirmek için kepçeli olarak yapılmış özel gemi |
| TAVA | Borda iskelelerinin altında ve üstünde durulacak yer [İskele tavası] |
| TAVLON GÜVERTE |
Çok
güverteli gemilerin üsten itibaren aşağıya doğru beşinci güvertesi. Eski harp gemilerine ait bir güverte katı |
| TAYFA | Ticaret gemilerindeki gemiciler |
| TENTE | Güverteyi yağmur ve güneşten korumak için güverte üzeriene açılan branda veya başka bir malzememden yapılmış örtü |
| TENTE OMURGASI | Tentenin orta kısmına ve altına konulan ağaç |
| TERSANE | Gemi yapılan fabrika, tezgah veya sanayi merkezi |
| TİRENTİ | Bir halatın çekilen çıması |
| TIRNAK | Demirin kollarının ucundaki tırnak şeklindeki kısım |
| TOKA ETMEK | Bir şeyi yerine kadar kaldırmak [Sancak toka etmek, işaret toka] |
| TRAMOLA | Yelkenle seyirde rüzgarın bir kontradan diğer kontraya önce pruvanın geçmesi ile yapılan dönüş |
| UÇKURLUK | Bir sancağın direk veya rüzgar üstü tarafındaki yakasındaki takviye edilmesi için geçirilen beyaz renkli şerit. Bu taraftaki yakaya uçkurluk yakası ve içinden geçirilen ve iki ucunda da kanca bulunan salvoya da uçkurluk salvosu denir. |
| USKUNA | Pruva direği kabasorta armalı, grandi direği sübye armalı iki direkli yelkenli tekne |
| USTURMAÇA | Bir birinin üzerine veya rıhtıma yanaşan teknelerin bordalarının göçmemesi veya boyalarının bozulmaması için araya koydukları ağaç,i lastik, plastik veya halatlardan yapılmış olan, balon, silindir biçimindeki yastık. |
| VARAGELE | İki nokta arasında gerilmiş olan kuvvetlice bir halat üzerinde hareket eden bir makaraya bağlı sepet veya iskemle donanımlı insan ve eşya taşımak için kullanılan donanım. |
| VARDAVELA | Teknelerin küpeştelerinde ve borda iskelelerinde personelin korunması için dikilmiş bulunan sabit veya yatar kalkar puntellerin üzerine yatay olarak geçirilmiş demir veya ağaç tiriz. |
| VARDAVELA PUNTELİ | Küpeştelere konmuş olan ağaç veya demir sabit veya yatıp kalkan punteller. |
| VARİL | Mancana büyüklüğündeki madeni fıçı |
| VELEDİBARKA | Fırtınalı havalarda pruva ana istrelyası üzerine açılan flok. |
| VELEİSTRALYE YELKENİ | Pruva direğinden sonra gelen direk üzerine açılan yan yelkenin sereni |
| VELENA | Direkler arasındaki istrelyalar üzerine açılan üçgen şeklindeki yelkenler. |
| VENTO | Bumbaları ve mataforaları bir taraftan diğer tarafa dirisa edebilmek ve sabit tutabilmek için cundalarından alınan halatlar. Bu halatlar gerekirse palangalara da bağlanır. |
| VİNÇ | Gemiye yük alıp vermede kullanılan, ambar ağızlarına yakın olarak konmuş hidrolik - elektirk veya istimle açılan makineler. |
| VİRA | Vidayı, cıvatayı, ırgat veya vinci çevirmek sarma yönünde verilen komut. |
| VİYA | Gemiyi veya tekneyi istenilen rotaya döndükten sonra, istenilen yöne seyredilmesi için verilen komut. |
| VOLTA | Bir halatın babaya veya biteye bir kez dolaştırmak |
| VOLTA ALMAK | Halatın veya demir zincirinin biribirine dolaşması |
| YAKA | Yelkenlerin köşelerine ve yakalarına denir. |
| YAKAMOZ | Su içinde ışık biriktirebilen tekhücrelilerin total yansıma halinde ışıldaması |
| YALPA | Teknenin sancaktan iskeleye, iskeleden sancağa dalgaların bordadan alınması ile sallanması |
| YALPA OMURGASI | Teknelerin yalpalamasını azaltmak için karina kısmına baştan kıça doğru uzunan omurga biçimindeki çıkıntı. |
| YAN YELKENLER | Yarım serenler ve gizler üzerine açılan yelkenler ile flok ve valenalar |
| YARIMOTURAK | Kürek çekerken ayak dayanılan ağaç puntal [yatay] |
| YASLAMAK | Bir teknenin harket kabiliyetini kaybederek, akıntı veya rüzgar etkisi ile bir rıhtıma veya başka bir tekne üzerine düşmesi |
| YEKE | Dümen başına takılıp dümenin istenilen tarafa basılması için kullanılan demir veya ağaçtan yapılmış kol. |
| YELPAZE | Dümenin su içindeki en geniş kısmı |
| YOMA | Genellikle kalın halatlara denir. |
| YÜRYA | Bir palanganın tirentisini veya bir halatın elle çekerken üzerine yatarka mola vermeksizin çekmek |
| ZİNCİR MAKİNASI | Zincirlik ile üst güverte arasında zincirin arasından geçtiği madeni boru. |
| ZİNCİRLİK | Teknelerin baş tarafında başaltında demir zincirlerinin muhafaza edildiği yer. |
| ZIRH GÜVERTE | Eski zırhlı harp gemilerinde mermilerin delip geçmemeis için konann çelik güverte |
| ZOKA | Uç tarafında sarımsak dilimi biçiminde kurşun bulunanan bir çeşit balık iğinesi [olta] |